خاص و مقرّب خود اختصاص داده است . اين همان چيزى است كه كتّانى در نظر داشته است : « فراست : مكاشفهء يقين ، مشاهدهء غيب و از مقامات ايمان است . » در الهوامل و الشوامل - كه مجموعه پاسخهاى ابن مسكويه به پرسشهاى دوستش ابو حيّان توحيدى است - فصل خاصّى مربوط به فراست ديده مىشود . وى فراست را فنّى به شمار مىآورد كه آدمى با ابزار مادّى به استوارى و مهارت هنر خود مىپردازد ؛ و اصولى ثابت با شرايطى دارد كه برخى محسوس و در ارتباط با مزاج است ؛ و برخى اخلاقى و در ارتباط با حالتهاى روانى است . ابن مسكويه در روش بررسى و تحليل ، با مفسّران و فقيهان و صوفيان در مفهوم فراست اختلافى ندارد ؛ چون آنان نيز در برابر جنبهء روحى يا معناى كلى فراست توقف مىكنند و اكتفا مىكنند كه به زبان ذوقى - وجدانى بيان كنند . وى از جانب خود تلاش مىكند تا به جستجوى علل مادّى ، اخلاقى و اجتماعى بپردازد كه منجر به وظايفى مىشود و بعد از آن فراست نزد آدمى به وجود مىآيد . آنچه در بحث او عجيب است اين كه ، وى در حيوان و نبات و جمادات هم در پى كشف فراست ؛ وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ « 1 » ، مىگويد : « فراست صناعتى است كه اخلاق ، و رفتارهايى را كه ناشى از اخلاقند - از مزاج و هيأت طبيعى و حركتهاى وابسته به آن - كسب مىكند . صناعتى است درست ، با اصولى استوار و مقدماتى مطمئن كه صاحب آن به تمرين در سه اصل آن نيازمند است تا بر آن حكم كند و يا به واسطهء آن حكم نمايد كه در نتيجه دچار اشتباه نمىگردد . اين اصول سه‌گانه عبارتند از : 1 - طبايع چهارگانه 2 - مزاج و وابسته‌هاى آن و مقتضيات آن 3 - هيأت ، شكل و حركتهاى وابسته به اخلاق . مراد از اين صناعت ارائه معرفت به اخلاق مردم است تا آنان را بصيرت دهد . فراست در اسب و سگ و ديگر حيواناتى كه انسانها از آنها بهره مىبرند ، وجود دارد . در جمادات - مثل شمشير ، ابر و . . . - هم فراست يافت مىشود ، امّا توجّه كامل در فراست انسان واقع مىشود ، كه به خاطر بهره‌ورى بسيار از آن است . » بعد از اين سخن ، كه شامل تعريف فراست و تعيين كاركرد آن مىشود ، ابن مسكويه به تفصيل اين اصول سه‌گانه - كه براى درست بودن فراست پيشنهاد مىكند - پرداخته است .

--> ( 1 ) - اسراء ( 17 ) آيهء 44 : و هيچ چيز نيست ، مگر اين كه در حال ستايش ، تسبيح او مىگويد .